Manastir Banja

0

Manastir Banja je srpski srednjovekovni manastir koji pripada Eparhiji mileševskoj Srpske pravoslavne crkve, nalazi nedaleko od Priboja. Glavni manastirski hram je posvećen svetom Nikoli, uz čiji je južni zid dozidana manja crkva Uspenja, a u sklopu manastira je nekada postojala još jedna crkva posvećena svetom Nikoli, od koje su danas ostali samo temelji.

Manastir se danas nalazi pod zaštitom države Srbije, predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture od izuzetnog značaja.
Ne zna se kada je podignut, ali je postojao već u 12. veku, kada se njegov iguman pominje u „Studeničkom tipiku“ kao jedan od onih koji učestvuju u izboru studeničkog igumana.

Od 1220. godine manastir postaje sedište Dabarske eparhije, zbog čega dobija naziv sveti Nikola Dabarski, a kasnije postaje sedište Dabrobosanske mitropolije, koju je osnovao Sveti Sava. Zauzimao je značajno mesto u državi Nemanjića, o čemu svedoče grobovi najistaknutijih vlastelinskih porodica iz vremena vladavine careva Dušana (kralj 1331 — 1346, car 1346 — 1355) i Uroša (1355 — 1371), a jedno vreme je bila mauzolej vlastelinske porodice Vojinović, na vrhuncu njihove moći, u trećoj četvrtini 14. veka.

Sadašnju manastirsku crkvu posvećenu svetom Nikoli, podigao je kralj Stefan Dečanski (1322 — 1331) 1329. godine. Tokom osmanlijskih osvajanja manastir i crkva su postradali, tako da je oko 1570. godine manastirska crkva značajno obnovljena.

Poslednji put je obnovljen 1905. godine, a 1974. godine, u njemu je otkrivena bogata riznica koja spada u red najočuvanijih i najkompletnijih srednjovekovnih riznica na Balkanskom poluostrvu.

Manastirska crkva posvećena svetom Nikoli ima osnovu u obliku upisanog krsta sa polukružnom apsidom i dve polukružne niše na istoku, pripratom i prostranim otvorenim tremom na zapadu. Konstruktivni sklop hrama čine dve kupole nad središnjim prostorom naosa i priprate.

Živopis u crkvi ima dva sloja:

prvobitni, iz prve polovine 14. veka, koji predstavlja deo srpskog slikarstva nastalog napuštanjem klasicizma renesanse Paleologa
kasniji, sa kraja 16. veka, koji je delo nepoznatih slikara pećke slikarske radionice koji i stilski i ikonografski ponavljaju stariji živopis.
Ostaci prvobitnog se mogu videti u naosu i oltaru sa kasnijim, dok freske u priprati pripadaju kasnijem živopisu.

Srpski letopis

POSTAVI ODGOVOR

*