Plan reforme srpskog jezika Teodora Jankovića Mirijevskog

0

Teodor Janković-Mirijevski je bio poznati srpski filozof, pedagog i reformator školstva. Kao jedna od najučenijih osoba među Srbima u kasnom 18. vijeku, Mirijevski se dotakao i pitanja reforme jezika, tačnije pozabavio se kako smanjiti jaz između narodnog i crkvenog jezika, te kako se odbraniti od latinizacije. Mirijevski je branio ćirilicu govoreći da bi ukidanje ćirilice imalo negativan uticaj na državu, trgovinu i omladinu. Mirijevski je imao argument da bi nametanje latinica imalo negativan uticaj na status Austrijske monarhije među pravoslavnim narodima na Balkanu. Tačnije, on je o tome pisao ovako: ako bi Austrija nametnula latinicu Srbima koji žive u njenim granicama, to bi za posljedicu imalo da Srbi van Austrije prestanu Austriju da smatraju državom spasa. Samim time, oni bi se okrenuli od Austrije i tražili spasenje negdje drugo, očito aludirajući na Rusiju. Zatim, Mirijevski je iznio tezu da bi uvođenje latinicu otežalo trgovinu sa balkanskim narodima, koji su većinom bili pravoslavni i koristili ćirilicu. Mirijevski je takođe tvrdio da bi uvođenje latinice nepotrebno opteretilo omladinu koja bi morala da uči potpuno novo pismo.

Ali, dosta interesantnije su njegove ideje vezane za reformu jezika. Mirijevski je konstantovao da Srbi ustvari imaju 3 verzije jezika: crkveni, građanski i narodni. Mirijevski je znao da između crkvenog i narodnog jezika postoje razlike, te je naš jezik uporedio sa grčkim u kojem su takođe postojale razlike između narodnog jezika i starog jezika. Ali, iako je Mirijevski shvatao potrebu da narod razumije crkveni jezik, isto tako se plašio da bi se uvođenjem narodnog jezika izgubilo pravo značenje starih knjiga. Narodni jezik Mirijevski nije smatrao podobnim za osnovu književnog jezika. Zašto? Jednostavno. Nije postojao samo jedan srpski narodni jezik. Tako su recimo Srbi na granici sa Austrijom imali mnogo mađarskih riječi, dok su oni Srbi koji su živjeli južnije, imali dosta turskih riječi, a oni iz Dalmacije su imali talijanizme. Zato je Mirijevski iznio kompromisno rješenje, da književni jezik bude građanski jezik austrijskih Srba. Građanski jezik nije bio toliko drugačiji od narodnog, tj. razlike su bile u završecima glagola i u izgovoru. Ali, postojao je samo jedan građanski jezik tj. bolje reći građansko narječje. Mirijevski je smatrao da bi uvođenjem građanskog jezika bilo izbjegnuto potencijalno gubljenje značenja starih knjiga, a u isto vrijeme bi se crkveni jezik približio narodnom.

Srpska istorija

POSTAVI ODGOVOR

*