“Srpski dan“ u Francuskoj 1916.

0
Tokom Velikog rata ustanovljeni su dobrotvorni dani sa ciljem prikupljanja pomoći borcima, žrtvama rata i njihovim porodicama. U danu posvećenom određenoj svrsi, školska djeca, žene iz Crvenog krsta, članovi raznih dobrotvornih društava i drugi volonteri prikupljaju pomoć na ulicama francuskih gradova. Od početka rata francuska štampa prenosi sve šta se dešava na srpskom frontu.
Prvi Srpski dan organizovan je 26. marta 1915. za škole u Francuskoj. Tada je u svim francuskim školama, od osnovnih do univerziteta, održan Srpski školski dan. Francusko ministarstvo prosvjete u tu svrhu objavljuje informativne biltene o srpskoj istoriji i informacije o učešću Kraljevine Srbije u ratu koji se distribuiraju po školama. Francuski učitelji i profesori toga dana pričali su o istoriji Srbije svojim đacima i sakupljali priloge za srpsku ratnu sirotinju. Sljedeće godine 25. juna u cijeloj Francuskoj obilježen je veliki Dan Srba, uoči godišnjice Kosovskog boja, a u znak solidarnosti sa napaćenom Srbijom.

Za taj dan izrađeni su plakati, medalje, značke, bedževi i zastavice koji će poslužiti za prikupljanje pomoći srpskom narodu. Mnogi francuski umjetnici radili su plakate za ovu proslavu i organizovano prikupljanje novčanih sredstava.

Medalja “Gloire aux Serbes“ (Slava Srbima) je komemorativna medalja koja je izrađena u Francuskoj u dobrotvorne svrhe za Srpski dan 25. juna 1916. u čast neustrašivom srpskom narodu koji se nakon invazije Centralnih sila na Srbiju u zimu 1915/16. godine i nakon velikih patnji i ogromnih stradanja našao prognan zajedno sa srpskom vojskom, povlačeći se preko zavejanih planina Crne Gore i Albanije, na Krfu u Grčkoj. Osim odavanja počasti Srbima, ove medalje su služile za prikupljanje sredstava za srpske izbjeglice.

Na jednoj strani medalje prikazan je par, srpski vojnik sa puškom u ruci i žena sa djetetom u naručju koji simbolično predstavljaju srpsku povorku u Albanskoj golgoti u zimu 1915/16. godine. Tu se nalazi i natpis “GLOIRE AUX SERBES“ (Slava Srbima) i potpis A. BARGAS koji se odnosi na Armanda Bargasa koji je u to vrijeme kreirao razne medalje najviše u Art nouveau stilu. Na naličju medalje su francuski i srpski grb sa oznakom godine 1916.

Još jedna medalja koja je obilježila Srpski dan 25. juna 1916. u Francuskoj, takođe je doprinos dobrotvornom fondu za pomoć srpskim izbjeglicama nakon trojne invazije na Srbiju tokom Prvog svjetskog rata.

Na licu ove medalje se nalazi srpska kruna i dvoglavi orao sa natpisom “JOURNEE SERBE“ (Srpski dan), ispod krune su likovi kralja Petra I i prestolonasljednika Aleksandra, a odmah ispod njih je natpis “GLORIEUX DEFENSEURS DE LA LIBERTE SERBE 1914-1915” sa istim tekstom i na srpskom jeziku (SLAVNI BRANIOCI SRPSKE SLOBODE 1914-1915) i žigom “TSM LORDONNOIS GRAVEUR EDIT”. Na naličju ove medalje je srpski dvoglavi orao, a u njegovom središtu štitovi saveznika uokvireni natpisom “GLOIRE AUX INTREPIDES HEROS SERBES” (Slava hrabrim srpskim herojima).

Žene volonterke prodaju medalje-suvenire 25. juna 1916. u Parizu. Izvor fotografije: Gallica – BnF

Prikupljenje pomoći za Srbe, Srpski dan u Parizu, 25. juna 1916. Izvor fotografije: Gallica – BnF

Ovakve medalje su se nazivale  “Médailles de journée”, a na stotine njih su proizvedene u Francuskoj za vrijeme Prvog svjetskog rata. Izrađivane su od raznih materijala i imale su različite oblike. Ove, Srbima u čast, danas se nalaze mahom u kolekcionarskim zbirkama, francuskim muzejima, a mogu se naći i na raznim onlajn aukcijama.

Sanja Bajić

Rasen

POSTAVI ODGOVOR

*