TITOV REŽIM JE 1958. UBIO JEDNOG SRPSKOG PATRIJARHA

0

Patrijarh srpski Vikentije, 42. patrijarh na tronu Svetog Save, je bio rođeni Bačvanin iz Bačkog Petrovog Sela. Rodio se kao Vitomir Prodanov 23. avgusta 1890. i bio je veoma bistro dete. Sa lakoćom je završio osnovnu školu u rodnom mestu, gimnaziju u Novom Sadu i Bogosloviju u Sremskim Karlovcima. Zamonašio se u sred Prvog svetskog rata 1917. godine u manastiru Bezdin kod Arada u današnjoj Rumuniji. Takođe je završio Istoriju na Filozofskom fakultetu Beogradskog univerziteta 1929. godine.
Imenovan je najpre za vikarnog episkopa marčanskog 1936. godine, a zatim odlazi u južnu Srbiju gde je prvo obavljao dužnost episkopa zletovsko-strumičkog od 1939. godine, a zatim je bio i administrator ohridsko-bitoljski 1940. godine. Za to vreme odlično je upoznao prilike u južnoj i Staroj Srbiji i sa velikim uspehom je vodio svoje eparhije. Bugarski okupator ga je 1941. godine proterao iz Štipa, a nakon rata i dolaska komunista na vlast nije mu bilo dozvoljeno da se vrati na svoju eparhiju u Štip jer su već tada komunisti krenuli u proces stvaranja nekanonske tzv. Makedonske pravoslavne crkve. U periodu 1947-1951. administrirao je Sremskom eparhijom.
Na tron Svetog Save, Vikentije (Prodanov) izabran je 1. jula, 1950. godine i kao patrijarh srpski, odmah je uspostavio kanonske veze sa ostalim eparhijama SPC, koje su usled genocida, ratnih razaranja i progona Titove vlasti, bile dosta oslabile. U teškim uslovima komunističkih progona, aktivno je radio na obnavljanju manastira i crkvenog života i poboljšanju statusa onih sveštenika kojima je bilo dopušteno da vrše svoju sližbu i to u vreme kada su komunisti smatrali SPC za svog najvećeg protivnika protiv koga su bila dopuštena praktično sva moguća sredstva. Zna se da je na primer prvi prislušni aparat koga je Brozov režim tražio od Amerike 1953. godine (nakon rezolucije Informbiroa) ugrađen u telefonsku centralu u Patrijaršiji SPC i da je velika sala za sednice Sabora bila „pokrivena“ prislušnim uređajima. U takvim okolnostima, patrijarh Vikentije je postao majstor u pregovorima sa komunistima pošto bi im nagovestio različite ustupke, a onda ih vešto odlagao i izvrdavao, zbog čega je postao ozbiljna pretnja izvršenju planova rastakanja SPC i stvaranju novih nacija od srpskog naroda.
Patrijarh srpski Vikentije je umro u svojoj 68-oj godini, 5. jula 1958. godine pod zagonetnim okolnostima, neposredno posle sabora na kojem je odbio da stavi na dnevni red pitanje priznanja tzv. Makedonske pravoslavne crkve. Postoje ozbiljne indicije da je otrovan jer je uspešno osujećivao pokušaj komunističkog režima da rešava nacionalno pitanje u Jugoslaviji kroz projekat stvaranja republičkih crkava. Zna se da je 30. maja 1958. boravio na prijemu kod Josipa Broza Tita u Belom dvoru i da je tada bilo razgovora o ispunjenju zahteva režima o razrešenju crkvenih prilika u SR Makedoniji davanjem autonomije trima eparhijama SPC. Međutim, majski Sabor SPC je na predlog patrijarha odložio rešavanje tog pitanja, dok je patrijarh neposredno zatim umro pod nerazjašnjenim okolnostima u „prisustvu vlasti“, u dedinjskoj bolnici „Dragiša Mišović“ u Beogradu.
Autopsija tela patrijarha nikada nije izvršena, a telo, iako je reč o patrijarhu, nije preneto u crkvu i kanonski ispraćeno uz obrede koji prate sahranu srpskog patrijarha. Patrijarh Vikentije je brže-bolje sasvim nespretno sahranjen u Sabornoj crkvi u Beogradu. Koliko je Titova vlast požurivala sahranu, dokaz je i to što nije bilo vremena da se za njega napravi poseban grob, već je kovčeg sa moštima stavljen u grobnicu mitropolita Mihaila, levo od ulaza u Sabornu crkvu. Među sveštenstvom i vernicima se tada brzo proširila priča da je patrijarha ubila UDBa tako što je stranice njegovih omiljenih knjiga premazala nekakvim smrtonosnim otrovom.

Srpska istorija

POSTAVI ODGOVOR

*