Život i smrt Medredina Hodžića

Mera budućnosti Srbije je u tome da se država kao institucija sa jednakim pijetetom priseća svojih građana koji su kao nevini civili, na pravdi Boga, ubijeni u ratu

0

Mediji iz celog sveta prisete se povremeno Valasa Hjuma Karotersa (1896–1937), američkog hemičara najpoznatijeg po izumu najlona. Osim najlona, Karoters i ljudi iz njegovog tima te nastavljači njihovog rada prvi su proizveli i poliester. Karoters je imao buran privatni život i patio je od depresije. 1936. godine se oženio, no ako je to i moglo eventualno da označi početak stabilnije faze u njegovom životu, smrt voljene sestre početkom iduće godine gurnula ga je preko ivice. U aprilu 1937. godine, dan posle svog četrdeset prvog rođendana, Karoters se ubio u sobi filadelfijskog hotela, ispivši cijanid rastopljen u limunadi. Znao je da će kiseli napitak ubrzati dejstvo otrova. Nadživela ga je supruga Helena, trudna udovica koja je u novembru rodila njihovu ćerku Džejn, posmrče.

Ne znamo da li je Medredin Hodžić, radnik fabrike „Poliester“ iz Priboja znao ko je bio Valas Hjum Karoters. Nema sumnje, međutim, da je znao kako je fabrika u kojoj je radio svečano otvorena iste one godine kad se on rodio: 1962. („Poliester Priboj“ je osnovan 1962. godine kao prvi i najveći proizvođač poliesterskih kompozita. Rana usmerenost na proizvode koji su podrazumevali primene novih tehnologija odredili su brz rast preduzeća. Od male radionice, oslanjajući se isključivo na sopstvene potencijale, Poliester se razvio u složen sistem sa više fabrika.“)

Izjutra 22. oktobra 1992. godine, Medredin Hodžić je poslednji put krenuo autobusom na posao iz sela Sjeverin ka Priboju. S njim je u vozilu bilo još 14 njegovih suseljana i jedna suseljanka, Mevlida Hodžić, čistačica u „Dekorplastu“. Bila su tu još dva radnika „Poliestera“, dvojica iz „Poliuretana“, dva radnika Elektrodistribucije i tri radnika FAP-a, po jedan iz preduzeća „Bratstvo i jedinstvo“ i Mlin „12. januar“, jedan radnik u samoposluzi i još jedan iz „Dekorplasta“ te naposletku najstariji među njima – Ramiz Begović, rođen 1933. godine, matičar u pribojskoj opštini, koji bi toga dana možda venčao neki mladi par da Milan Lukić i njegovi saučesnici iz paravojne formacije „Osvetnici“ nisu oteli ovih šesnaest ljudi, odveli ih u zloglasni motel „Vilina vlas“, gde su mučeni i zlostavljani pre nego su svirepo ubijeni, pa im je svima od sve budućnosti ostalo samo da budu upisani u matičnu knjigu umrlih.

Šesnaestoro građana Republike Srbije koji su ubijeni pre dvadeset i četiri godine nosili su imena orijentalnog porekla, a na popisu godinu dana ranije su se, po svoj prilici, izjasnili kao Muslimani. Bili su, međutim, srpski državljani, kao i ljudi koji su šest i po godina kasnije mučki ubijeni u putničkom vozu u Grdeličkoj klisuri u eksploziji raketa koje je ispalio avion NATO-a.

Mera budućnosti Srbije je u tome da se država kao institucija sa jednakim pijetetom priseća svojih građana koji su kao nevini civili, na pravdi Boga, ubijeni u ratu. To je ispit na kome se Srbija uspostavlja ili kao prava republika ili kao rodovska zajednica.

Presuda počiniocima zločina i podizanje spomen-obeležja žrtvama jesu koraci u dobrom pravcu. Trebalo bi takođe prihvatiti predlog o dodeljivanju statusa civilnih žrtava rata ubijenim, kao i veći angažman Srbije prema nadležnima u Bosni i Hercegovini odnosno Republici Srpskoj s ciljem što bržeg pronalaženja posmrtnih ostataka žrtava da bi ih preostali članovi njihovih porodica mogli dostojno sahraniti. Tog 22. oktobra dvadeset troje dece je izgubilo očeve, a jedno dete majku.

Među šesnaest žrtava, Medredin Hodžić je jedini čiji su posmrtni ostaci dosad pronađeni. Otkriveni su u jezeru Perućac. Za život je Hodžić zarađivao radeći u „Poliesteru“, fabrici baziranoj na proizvodnji artikala od materijala čija je sinteza u praksi sprovedena na bazi Karotersovih istraživanja. Simbolično bismo mogli reći da su Hodžićev život i rad čvrstim nitima vezani za Karotersovu baštinu. A njegove su kosti, pre nego što su mogle da budu identifikovane, prebačene u mrtvačnicu Instituta za nestale u crnoj kesi od najlona, materijala koji je izumeo Valas Hjum Karoters.

Rekosmo na početku da se svetski mediji povremeno prisete Valasa Hjuma Karotersa. Pre deset godina, u septembru 2006, prisetila ga se i „Politika“, i to kao tvorca najlon čarapa, popularnih hulahopki. Pre četvrt veka, razbojnici poput Lukića i njegovih saučesnika stavljali su ovakve čarape na glave kad bi hteli da sakriju identitet. Niko u to vreme nije znao za reč „fantomka“.

Muharem Bazdulj

POSTAVI ODGOVOR

*