Crkve i manastiri na svetoj srpskoj zemlji, Kosovu i Metohiji

0

Koliko je bilo crkava i manastira na svetoj srpskoj zemlji, Kosovu i Metohiji?

Na Kosovu i Metohiji bilo je 1.181 crkva i 113 manastira!

U dolini fresaka, dolini srpskih kraljeva, Kosovu i Metohiji, s pravom nazvanoj svetoj srpskoj zemlji, nekada je, u Srednjem veku, skoro u svakom mestu bilo srpskih crkva i manastira, trvrđava i gradova kao i dvoraca bogate srpske vlastele. Moćnoj srpskoj državi upravo je Kosovo i Metohija bio stožer i izvor širenja srpstva i srpske države.

Prema podacima Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture Srbije, na Kosovu i Metohiji je bilo 1.181 crkva, 113 manastira, 48 isposnica, 8 spomen-kapela i spomen-kosturnica, zatim 96 tvrđava i starih gradova i 14 dvoraca srpske vlastele, što predstavlja ukupno 1.353 crkvena zdanja. Ako se na ovo doda i 534 stara srpska groblja, ukupan broj srpskih toponima iznosi 1.996. Sa tako bogatom baštinom na jednom prostoru srpskog naroda, koji obuhvata 10.886 kvadratnih kilometara, malo ko se može pohvaliti u svetu. Gustina belega srpske duhovne baštine na Kosovu i Metohiji je u nekoliko zadnjih decenija, ali i vekova, desetkovana uništavanjem i zatiranjem od strane Albanaca. Bukvalnom, broj srpskih svetinja na Kosovu i Metohiji je desetkovan, a od dvoraca srpskih vladara skoro da nije ostalo ništa, dok su stari srpski gradovi i tvrđave potpuno zapušteni.

Kako su istoričari, monaštvo i hroničari zabeležili u istorijskim i crkvenim knjigama, u Srednjem veku, za vreme nedeljne svete Liturgije, u manastirima i crkvama Metohije zvonilo je više od 3.600 crkvenih zvona. Dodaju li se tome i zvona sa crkava i manastira Kosova, onda se može zamisliti o kolikom se broju zvona radilo i o kakvoj se simfoniji tonova govorilo. Crkvena zvona na Kosovu i Metohiji su verna srpska tapija, uz brojne svetinje, koja govore o vekovnoj srpskoj zemlji.

Zvanično, u martu 2012. godine, organizacija EU za kulturu, srpske svetinje na Kosovu i Metohiju uvrstila je među pet najvažnijih svetih mesta na Mediteranu.

Samo od 1999. godine do danas, Albanci su srušili i zapalili 155 srpskih crkava i manastira a 12 crkava je u potpunosti izbrisano sa lica zemlje, jer na tim mestima nije ostalo apsolutno ništa što bi svedočilo da su tu nekada bile srpske svetinje: crkva Svete Trojice u centru Đakovice, seoske crkve u Petrovcima kod Kos. Kamenice, zatim u selu Kraljevica kod Podujeva, crkva u centru Suve Reke, crkva svete Trojice u Velikoj Reci kod Vučitrna i četiri crkve u Gornjem i Donjem Nerodimlju kod Uroševca. Sigurno je da ima još uništenih crkava jer nema dovoljno podataka kakva je sudbina crkava u opštinama Kačanik, Štimlje, Suva Reka, Uroševac i drugim sredinama.

Od kamenja iz srušenih i zapaljenih crkava i manastira, od turskog vremena do današnjih dana, Albanci su napravili 55 džamija, zatim su gradili mostove, kuće, kule, vodenice, škole, bunare, ograde oko kuća…

Iako je nekoliko starih gradova na Kosovu i Metohiji i tvrđava u relativno dobrom stanju, stari grad Zvečan, Novo Brdo, stari grad iznad Prizrena… još nijedan nije uređen i pristupačan posetiocima i turistima. Nijedan dvorac ni letnjikovac srpske vlastele, takođe, nije sačuvan, a na tim mestima samo zidine svedoče da su tu nekada bili.

Prema podacima prvog turskog popisa stanovništva, domaćinstava, sela … 1455. godine bilo je ukupno 304 sveštenika, ne računajući veća mesta i rudnike koji su spadali u carski has. Od 646 sela tada, 270 sela je imalo najmanje jednog sveštenika. Kosovo i Metohija je u srpskoj državi bila crkveno najkultivisanija oblast.

Autor: Zoran Vlašković

Izvor: Zoran Vlašković: Crkve i manastiri na svetoj srpskoj zemlji, Kosovu i Metohiji

POSTAVI ODGOVOR

*